Waxworks – T.I. Christou

Knitted candles

Τα πλεχτά κεριά της Έδεσσας και της Φλώρινας

Τα πλεχτά κεριά της Έδεσσας και της Φλώρινας , δεν περιγράφονται , βλέπονται μόνο και θαυμάζονται. Άλλωστε οι εικόνες μιλάν από μόνες τους. Υπάρχουν δύο κατηγορίες πλεχτών κεριών : τα ψυχοκέρια ή κεριά των ψυχών ή νεκρικά κεριά και τα πασχαλιάτικα. 

Τα πρώτα χρησιμοποιούνται τα ψυχοσάββατα , στα μνημόσυνα , στα ξενυχτίσματα του νεκρού.

Τα παραδοσιακά σχήματα που παίρνουν με τη πλέξη καθορίζουν και την ονομασία τους : κουλούρα ή τσαλμά , καλάθα , που παλιά την έλεγαν και ‘καρπουζλή’ για το σχήμα της , κουτί ή τόπι. Τα ψυχοκέρια που είναι φτιαγμένα με κίτρινο μελισσοκέρι στο φυσικό του χρώμα , προορίζονται για νεκρούς μεγάλης ηλικίας , ενώ εκείνα που είναι φτιαγμένα με λευκασμένο μελισσοκέρι , τα χρησιμοποιούν για νεκρούς νεαρής ηλικίας. Τα ‘πασχαλιάτικα’ κεριά είναι και τα πιο εντυπωσιακά. 

Οι περισσότερες φόρμες τους είναι παραδοσιακές , υπάρχουν όμως και νεότροπες που εκφράζουν τις αναζητήσεις των κηροπλαστών για νέες ιδέες. Παράδειγμα τα πλεχτά κεριά αεροπλανάκι , φιγούρα , άνθος κ.λ.π. Μάλιστα στη δεκαετία του ΄50 , δηλαδή στην εποχή των σπούτνικ , οι κηροπλάστες φτιάχναν και πυραύλους! 

Υπάρχει λοιπόν μια σειρά πασχαλιάτικα πλεχτά κεριά , σε είκοσι περίπου διαφορετικές φόρμες. Κάθε κερί και από παράδοση και από νεώτερες συνήθειες , έχει τον δικό του συμβολισμό , τη δική του χρήση. Λόγου χάρη το πασχαλιάτικο νυφικό κερί , το κρατούν οι νιόνυφες στην Ανάσταση και τους το έχουν προσφέρει τα πεθερικά τους. Το καλαθάκι το δίνουν στα παιδιά για να βάζουν μέσα το κόκκινο αβγό. 

Τα πετειναράκια , τα αεροπλανάκια , τα ρολογάκια , τα τσαντάκια κ.ά. τα δίνουν στα μικρά παιδιά που εντυπωσιάζονται από τα σχήματα και τα κρατούν σαν να έχουν στα χέρια τους ένα αληθινό παιχνίδι. Υπάρχουν ακόμα τα ευαγγέλια και τα κρεβατάκια που τα κρατούν κυρίως μεσήλικες γυναίκες καθώς επίσης και οι σταυροί που προορίζονται για μεγάλα παιδιά αλλά και για ανθρώπους κάθε ηλικίας. 

Αξίζει τέλος να αναφέρουμε ότι σήμερα πολλοί είναι αυτοί που αγοράζουν τα πλεχτά κεριά για διακοσμητικούς σκοπούς.

Πραγματικά , τα πρωτότυπα αυτά κεριά της Έδεσσας και της Φλώρινας , συγκινούν γιατί είναι μια γνήσια λαϊκή τέχνη , μια μοναδική χειροτεχνική δημιουργία. Στολίζουν ένα σπιτικό , αλλά προσοχή , να μην είναι κοντά σε οποιαδήποτε θερμαντική εστία ούτε και σε σημεία όπου μπορεί να τα χτυπάει ο ήλιος.

There are, at present, no known written sources that confirm the manifestations and the course of the art of woven candles in Greece.

Today's candle makers, when you ask them about it, answer you vaguely that they made knitted candles from the Byzantine years. Yes, but what candles did they make? Probably the traditional psychic candles were woven from the very old days, the braided candles, like today, are the ones of Florina and Edessa in the shape of a cross, and maybe colored candles, reliefs, with double-headed eagles and crosses. A sample of such candles made at least 150 years ago is today in Florina in the workshop of the Davkos brothers.

Four of the five candle makers of Florina come from the Monastery (Bitola), a Greek area that today belongs to FYROM, from where their grandparents and fathers left and came to Florina between 1914 - 1918, bringing with them art their candle making and waxing. The same goes for the two Edessa candlesticks: their father was a candle maker in the Monastery and came to Edessa in 1919. The professional candle-making activity in the Monastery was directly related to the monastery of Agios Dimitrios. After all, even today, the candlesticks are located mainly around the metropolitan church of each city.

In Florina and Edessa, refugee candle makers opened their own workshops and later passed on the art to their children and grandchildren. However, according to oral testimonies in Florina, there were also local workshops. The patron saint of Florina candlesticks is the prophet Daniel. On the day of his feast, December 17, they do not work and go "uphill" to the church.

Shopping Cart

The website uses cookies to ensure a better and personalized user experience. If you continue browsing, you accept the use of cookies. Read more about what information we collect here.